· Klaas Zondervan · Column in De Notarisklerk
Bij ons meldt zich een cliënt wiens moeder is overleden in India. Van de bank heeft hij te horen gekregen dat hij een overlijdensakte van haar nodig heeft om zich de toegang te kunnen verschaffen tot haar bankrekening. Of wij die akte voor hem kunnen opvragen. Kunnen we dat? “Natuurlijk wel”, om maar een irritante tv-commercial te citeren.
Maar is dat voldoende? We zullen immers moeten vaststellen wie haar erfgenamen zijn. Moeder woonde sinds 2015 in India en was daar ook gehuwd, zodat daar moet worden bepaald welk erfrecht op haar nalatenschap van toepassing is. In Nederland blijkt zij een testament te hebben doen opmaken waarin slechts staat dat zij alle voorgaande wilsbeschikkingen herroept. Er wordt geen forumkeuze gedaan en evenmin staat erin wie haar erfgenamen zijn. Nu bovendien blijkt dat zij nooit eerder een testament heeft opgemaakt, plaats ik vraagtekens bij het nut van het testament.
Thy Will Be Done
In India wordt als het gaat om erfrecht onderscheid gemaakt op basis van geloofsovertuiging. Tot zover de scheiding van kerk en Staat.
Boeddhisten en lokale exoten
Voor aanhangers van het Hindoeïsme, Jaïnisme, Boeddhisme en Sikhisme wordt voor wat betreft het versterferfrecht gekeken naar Hoofstuk III van de Hindoe Successiewet (1956); voor testamentair erfrecht wordt gekeken naar Titel IV van de Indiase Successiewet (1925).
Christenen en Joden
Als het gaat om erfopvolging bij versterf gelden voor Christenen en Joden de afdelingen 31 tot 49 van de Indiase Successiewet (1925). Op testamentaire beschikkingen zijn de bepalingen van Titel VI van de Indiase Successiewet (1925) van toepassing.
Voor Parsisten gelden de afdelingen 50 tot 56 van de Indiase Successiewet (1925) als er geen testament is opgemaakt. Is dat wel het geval dan zijn de bepalingen van Titel VI van de Indiase Successiewet (1925) van doorslaggevende invloed.
Moslims
Tot slot is op Moslims de “Muslim Personal Law (Shariat) Application Act (1937)” van toepassing ingeval van erfopvolging bij versterf. Voor testamentaire erfopvolging bepaalt het moslimrecht echter dat een testament slechts geldig is voor 1/3 van het vermogen van de overledene indien niet alle erfgenamen van de overledene daarmee formeel hebben ingestemd.
Casus
Voor wat betreft het tot erflaatsters nalatenschap te rekenen onroerend goed gelegen in India geldt dat het Hindoestaans erfrecht van toepassing is [vergelijk artikel 5 lid 1 van de Indiase Successiewet, 1925]. Volgens artikel 15 lid 1 sub a van de Hindoe Successiewet (1956) zijn de erfgenamen dan haar echtgenoot en haar kinderen, voor gelijke delen.
Voor wat betreft tot haar nalatenschap te rekenen onroerend goed in Nederland geldt dat het Nederlands erfrecht van toepassing is [hier geldt het situsbeginsel; de Hindoe Successiewet (1956) heeft geen extraterritoriale werking]. Nu het testament van erflaatster de facto geen effect sorteert, zijn volgens artikel 4:10 lid 1 sub a van het Burgerlijk Wetboek haar echtgenoot en haar kinderen haar erfgenamen voor dit deel van haar nalatenschap [voor gelijke delen, wettelijke verdeling van toepassing]. Hier wordt dus terugverwezen naar Nederland.
Voor wat betreft tot haar nalatenschap te rekenen roerende goederen geldt het erfrecht van het land waarin de overledene woonachtig was op het moment van haar overlijden [vergelijk artikel 5 lid 2 van de Indiase Successiewet, 1925]. Volgens artikel 15 van de Indiase Successiewet (1925) geldt voor de vrouw door het huwelijk dezelfde woonplaats als voor haar man [India dus]. Vervolgens bepaalt artikel 15 lid 1 sub a van de Hindoe Successiewet (1956) opnieuw de erfgenamen. Dit zijn wederom de echtgenoot en de kinderen, voor gelijke delen.
That’s another fine mess
Erflaatster overleed kort na haar moeder, zodat dier erfdeel in haar nalatenschap valt. Haar erfgenamen zijn dus samen met haar zussen deelgenoten in de onverdeelde gemeenschap. Tot overmaat van ramp is ook de Indiase echtgenoot van erflaatster kort na haar overleden. Voor de verkoop en levering van een tot de nalatenschap van erflaatsters moeder gerekende woning zal nu ook gekeken moeten worden naar de erfgenamen van erflaatsters echtgenoot, met opnieuw de problematiek van testament en toepasselijk recht.
En dan hebben we het nog niet eens over fiscale hobbels, zoals de 10-jaars fictie die geldt voor de erfbelasting.
Overlijdensakte
Nee, de overlijdensakte alleen zal geen soelaas bieden. Dit nog afgezien van het feit dat het verkrijgen van een overlijdensakte uit India geen sinecure is en al helemaal niet in coronatijd. We weten echter een verklaring van de arts uit het ziekenhuis alwaar de dood werd vastgesteld te verkrijgen en kunnen op deze manier de opmaak van een verklaring van erfrecht door de notaris faciliteren.
Heeft u ook een buitenlandse kwestie aan de hand? We zijn u onverminderd graag van dienst. U kunt bij ons terecht voor onderzoek in Argentinië, Australië, België, Brazilië, Bulgarije, Canada, Chili, China, Cuba, Curaçao, Denemarken, Duitsland, Ecuador, Egypte, Estland, Fiji, Finland, Frankrijk, Griekenland, Guatemala, Guinea, Hongarije, Ierland, IJsland, India, Indonesië, Irak, Iran, Israël, Italië, Japan, Jordanië, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Marokko, Mexico, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Oostenrijk, Pakistan, Papoea-Nieuw-Guinea, Portugal, Roemenië, Rusland, Slowakije, Spanje, Thailand, Tsjechië, Turkije, Verenigde Staten, Zuid-Afrika, Zweden, en Zwitserland, om maar een paar landen te noemen.