· Klaas Zondervan · Column in De Notarisklerk
Het is het tijdperk van blootlegging, confrontatie, verontschuldiging, boetedoening, reparatie en belofte op beterschap.
Nederland is ‘Woke’ geworden op straffe van canceling. Er zijn poly-etnische zebrapaden, genderneutrale stoplichten en LinkedIn-pronomen zonder seksuele voorsortering. Intersectionaliteit wordt onderkend met de reikwijdte van een groothoeklens. Met andere woorden en zonder gein: Nederland wordt wakker.
Gereclasseerde initiatieven
Bij dit hervormde collectieve bewustzijn horen hervormde initiatieven. De rol van het notariaat bij de onteigening van joods bezit is blootgelegd, gemeenten verrichten onderzoek naar hun eigen rol hierin en musea restitueren onvrijwillig afgestane koloniale objecten.
Excuses worden aangeboden voor het slavernijverleden en het militair optreden in het voormalig Nederlandsch-Indië. Verzoening… voor zover ‘weer vriendjes worden’ er nog bij is natuurlijk.
In samenwerking met drie collega’s wil ik de frisse wind die door de Nederlandse bestuurskamers jaagt kracht bijzetten.
Vereende krachten
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn de joden op grote schaal ontdaan van hun bezittingen. Na de oorlog werden door de geallieerden circa 9.000 kunstvoorwerpen overgedragen aan de Nederlandse staat voor restitutie aan rechthebbenden.
Tot in de jaren ’50 heeft een deel hiervan daadwerkelijk de rechthebbenden bereikt en werden los hiervan circa 2.000 voorwerpen door de staat verkocht. Hetgeen resteerde kreeg het label ‘NK Collectie’, waarbij NK staat voor ‘Nederlands Kunstbezit’.
Kohnstamm
Na de oprichting van de Restitutie Commissie (RC) in 2001 zijn enkele honderden objecten teruggegeven aan de rechtmatige eigenaren. In totaal zijn er 168 claims behandeld. Sinds 2007 bleef het echter stil, tot de commissie Kohnstamm – die het restitutiebeleid in Nederland evalueerde – concludeerde dat het ontbreken van nader onderzoek in strijd is met internationale uitgangspunten waaraan Nederland zich heeft gecommitteerd.
Dit leidde in 2020 tot het advies om een helder beoordelingskader op te stellen voor verzoeken tot teruggave van naziroofkunst, met respect voor de belangen van verzoekers.
Juist en rechtvaardig
Door oud-minister Van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, werd op 25 juni 2021 besloten om de adviezen van de commissie Kohnstamm geheel over te nemen en hetgeen mogelijk zal resteren – nadat uitgebreid herkomstonderzoek en afwikkeling van nieuwe restitutieverzoeken hebben plaatsgevonden – ter beschikking te stellen aan de Joodse Gemeenschap.
Stichting Kunst Restitutie Nu!
Het initiatief dat ik met de genoemde drie collega’s heb opgestart wordt verlichaamd in
Stichting Kunst Restitutie Nu!
... meer dan 75 jaar na dato is een oplossing opportuun ...
Deze stichting stelt zich ten doel om de restitutie aan claimants op doeltreffende wijze te faciliteren. Vaak blijkt de administratieve en juridische drempel te hoog voor de doorsnee claimants. De stichting wil ook een alternatief bieden voor puur commerciële ondersteuning.
Stichting Kunst Restitutie Nu! heeft de benodigde expertise in huis voor genealogisch en provenance onderzoek, alsmede ondersteuning van relevante juridische aspecten en beschikt over ruime ervaring op deze gebieden.
Financiering
In eerste instantie zullen de kosten van de Stichting Kunst Restitutie Nu! door joodse en niet-joodse organisaties gedragen worden. Naar verwachting kunnen vervolgens door een bescheiden bijdrage van inkomsten van claimants de kosten bestreden worden.
Draagt u de restitutie van roofkunst aan de nabestaanden van deze Joodse mensen een warm hart toe? Uw financiële bijdrage is altijd welkom!
Neemt u per e-mail contact op met ondergetekende via info@zondervanlegal.nl. Ook als u meer informatie wilt ontvangen over de stichting of dier doelstelling, verneem ik graag van u.